Klas op Stand 2009 - 2010
Dit schilderseizoen bij de Kunstlinie doe ik mee aan "Klas op stand", een cursus waarin het individuele leertraject centraal staat. Een persoonlijke onderzoeksvraag wordt geformuleerd waar gedurende het hele jaar aan wordt gewerkt. Dit onderzoek kan zich richten op een interessegebeid of op een technisch vlak.
Mijn probleemstelling
Kleur en vorm, kleurperspectief - Bewustwording kleurgebruik in relatie tot de vorm/compositie. Figuratief in combinatie met abstract, onderwerp in relatie tot de restvorm/de omgeving.
Interessegebied
- Figuratief in de vorm van portret, model van/volgens de klassieke meesters (dat kunnen bestaande schilderijen zijn, maar ook fotomateriaal) en abstractie in de vorm van Mark Rothko (color field painting) en collages van Kurt Schwitters (vlakverdeling) => Een collage van figuratief en abstract, een samensmelting van figuratief en abstract, van ondewerp met de omgeving.
- Filosofisch: Erosie, corrosie, emotie, vergankelijkheid.
Overgang van figuratief naar abstractie. Bijvoorbeeld roestplekken op een metalen plaat in de buitenlucht of een buitendeur met afgeblatterde verf duiden op slijtage - de DOOD - maar je kan het ook zien alsof HÉT niet af is - details zijn weggelaten en die moet nog ontstaan - het LEVEN.
Inspiratie en agitatie
Koppeling ter inspiratie, agitatie en ideeënbron die zal leiden (lijden) tot een levendig onderzoek naar oplossingen voor gesteld individueel probleem.
Één kunstenaar die je probleem volgt, en één kunstenaar die dient als
counter part en zal prikkelen/irriteren, de luis in de pels.
De kunstenaar ter inspiratie voor mij is
James Rosenquist 
; een Amerikaanse Pop-Art-kunstenaar.
De counterpart ter agitatie is voor mij
Jackson Pollock ; een Amerikaanse kunstenaar die gerekend wordt tot het Abstract expressionisme (
Action painting).
Ik heb gegevens van beide kunstenaars in een tabel tegenover elkaar gezet om voor mezelf een beeld te vormen van de overeenkomsten en verschillen in de manier van werken, gebruik van materiaal, kleurgebruik van beide kunstenaars.
- Illustreert zijn emoties, denkwereld.
- Vergroot beelden uit de reclamewereld en consumptiemaatschappij.
- Verzamelen plaatjes uit tijdschriften voor collage/combinatie/overlappen van beelden die afzonderlijk niets met elkaar te maken hebben, maar als inspiratiebron dienen voor een idee.
- Realistische weergave; door extreme vergroting en felle kleuren en geabstraheerde vlakken (die de verschillende elementen aan elkaar verbinden ) ontstaat vervreemding. Onverwachte relaties tussen fragmenten vraagt van de toeschouwer te herevalueren van wat men ziet, denkt en weet.
- Felle kleuren (rood komt regelmatig terug).
- Geen persoonlijk handschrift de; penseelstreek is niet zichtbaar.
- Groot formaat.
- Ironie en humor ("I love you with my Ford, 1961, 210,2 x 237.5 cm").
- Sociaal en politiek betrokken.
- Kleurenpalet is gevarieerder dan van de meeste andere Pop-Art-kunstenaars.
- In zijn latere werk verandert het werk van Rosenquist van statische snapshots in hyperenergetische panorama's (vervorming) met overwogen complexe composities: Geïnspireerd door bezoek aan een grot in Spanje: vragen zoals hoe gebruik je tijd? Relativiteitstheorie van Einstein: relatie toeschouwer en reiziger t.o.v. de tijd. Hoe controleert de tijd ons leven? Worden we beheerst door de tijd of is de tijd in controle van onszelf?
|
- Illustreert niet zijn emoties; zijn werk is een expressie van zijn emoties. Rauwe expressie door het zich richten op de handeling van het schilderen zelf.
- De handeling is het uitgangspunt; procesmatig boven eindresultaat-gericht werken.
- Het kunstwerk staat voor een herinnering aan de handeling, de actie (bv. het ritmisch drippen van verf "over all" op een groot doek). Resultaat van snelle beslissingen en toevalligheid.
- Expressief-lineair abstractie. De bewegingen van de kunstschilder zijn herkenbaar:
Gebruikt de dripping-techniek, waarbij verf op een enorm doek wordt gespat, gedruppeld (dripping), gespoten en gesmeten, met als resultaat een uitermate complex netwerk van kleurige lijnen. In deze "over all paintings" verliest het werk de traditionele referentiekaders van hoogte, breedte en diepte en elke verwijzing naar perspectief. Er ontstaat een in de tussenliggende ruimtes.
- Bewerkte zijn doeken het liefst op de grond. op deze manier kon hij makkelijker vanuit vier invalshoeken werken, waardoor het schilderij geen boven- of onderkant krijgt, en zo ervaart hij zichzelf ook meer als deel van het schilderij, het is alsof hij zich er letterlijk 'in' bevindt.
|
Uitgangspunt
Uit het werk van Rosenquist wil ik de Bedspring - een uitsnede van een vrouwengezicht opgespannen als een bedspiraal - als uitgangspunt gebruiken voor mijn onderzoek naar kleur en vorm. Ik heb plaatjes uit kranten en tijdschriften verzameld van uitsnedes van vrouwengezichten waarbij het gezicht omgeven is door (een) abstract kleurvlak(ken) of door een voorwerp (bijv. Kleding).
Een techniek van Rosenquist is het gebruik van statische snapshots. Voor het verkennen van kleur en vorm wil ik deze techniek toepassen: het uitsnijden, uitvergroten en combineren van beelden in felle kleuren.
Met het toepassen van de
kleurtheorieën van Johannes Itten en Frans Gerritsen wil ik me meer bewust worden van mijn kleurengebruik. Daarbij ervaren o.a. de wisselwerking tussen kleuren, hoe kleuren elkaar kunnen versterken of verzwakken.
Een valkuil van mij is om verf dood te smeren - poetsen - het herhalen van dezelfde verfstreek. Ik wil mezelf aanleren efficiënter met verf om te gaan,
1 verfstreek plaatsen en er dan ook van afblijven.
Wellicht dat de doordachte composities en het felle kleurgebruik van Rosenquist en het spontane in het schilderproces van Pollock me een houvast geven.
4 Oktober 2009
E-mails:
| Van | : | Tom Schoppema |
| Datum | : | Zondag 4 oktober 2009 14:30 |
| Aan | : | Nicolaas G |
Hallo George,
Sorry dat ik zaterdag niet te genieten was, de koppeling aan Rosenquist en Pollock hebben me aardig gefrusteerd en lamgeslagen en voor mijn gevoel zit ik op een dood spoor.
Heb me de afgelopen weken ernstig verdiept in hun werk en manier van werken, maar kom niet echt veel verder dan de twee kunstenaars met elkaar te vergelijken. Wat ik overigens wel erg interessant en vermakelijk vind, maar het helpt me niet echt veel verder.
Het enige vertrekpunt en aanknopingspunt dat ik heb kunnen vinden is het schilderij "Bedspring" van Rosenquist - een uitsnede van een vrouwengezicht opgespannen als een bedspiraal; het monumentale van Rosenquist en de spontane wijze waarop Pollock met z'n verf omgaat.
Dit is wat ik er toe nu van heb kunnen maken:
Ik heb enkele plaatjes uit kranten en tijdschriften verzameld van uitsnedes van vrouwengezichten waarbij het gezicht omgeven is door (een) abstract kleurvlak(ken) of door een voorwerp (bijv. Kleding).
Een techniek van Rosenquist is het gebruik van statische snapshots. Voor het verkennen van kleur en vorm wil ik deze techniek toepassen: het uitsnijden, uitvergroten en combineren van beelden in felle kleuren.
Met het toepassen van de kleurtheorieën van Johannes Itten en Frans Gerritsen wil ik me meer bewust worden van mijn kleurengebruik. Daarbij ervaren o.a. de wisselwerking tussen kleuren, hoe kleuren elkaar kunnen versterken of verzwakken.
Een valkuil van mij is om verf dood te smeren - poetsen - het herhalen van dezelfde verfstreek. Ik wil mezelf aanleren efficiënter met verf om te gaan, 1 verfstreek plaatsen en er dan ook van afblijven.
Wellicht dat de doordachte composities en het felle kleurgebruik van Rosenquist en het spontane in het schilderproces van Pollock me een houvast geven, maar op dit moment zie ik dat nog niet.
George waarom heb je mij gekoppeld aan Rosenquist en Pollock; het zijn voor mij beide flinke luizen in de pels? Ik zie hun beiden meer als total strangers en beleef geen a-ha-erlebnis. Ofwel er gaat bij mij nog geen licht branden.
Groete,
Thomas
| Van | : | Nicolaas G |
| Datum | : | Zondag 4 oktober 2009 15:02 |
| Aan | : | Tom Schoppema |
Ha Thomas,
Een ochtend niet te genieten is prima wanneer je maar geen 'grumpie old man' wordt! Je af en toe flink kwaad maken is prima en lucht op, maar dit moet niet de basis vormen van het onderzoek naar je vraag stelling. Ik doe niet anders dan jullie een richting uitduwen waarvan ik hoop dat deze je zal helpen bij het oplossen van je probleemstelling. En dat hoeft niet altijd in harmonie te verlopen, maar moet je ertoe zetten nieuwe informatie te zoeken en vinden. Ik vind je op basis van wat ik gisteren van je zag en hoorde te theoretisch bezig. Het is te waarderen dat je je helemaal stort in de probleemstelling, maar doe dat wel op een losse manier die je ruimte geeft te komen tot een zelf gevonden antwoord op de vraag te die je stelt! Dat is wat anders dan een verstikking of afsluiting van hetgeen je als oplossing zou kunnen zien. Probeer ook praktisch te handelen d.w.z. lekker schilderen en hapje je voor hapje het probleem aanpakken, doorgronden en oplossen. Niet te veel in eens!!
Schilderen is plezier maken in kleur!! Je mag er over nadenken maar het moet niet zo zijn dat je 'lamgeslagen' in de ring achter blijft.
easy does it!
Groet et amicalement, George Nicolaas.
10 Oktober 2009
Na een middag van contemplatie in het bierproeflokaal "In de Wildeman", kom ik na wat leeswerk over Action painting en Jackson Pollock bij het werk van Wols (Alfred Otto Wolfgang Schulze). "Komposition (1947)" en "Verte cache rouge. Le grand orgasme. Composizione (1947)" van Wols laten me niet los. Door Wols twijfel ik of mijn probleemstelling wel bij mij past.
De probleemstelling kleur verkennen is ontstaan door mijn onzekerheid over het gebruik van kleur in mijn schilderwerk. Altijd kom ik maar weer bij mijn favoriete kleuren rood, gele oker, van dijckbruin en engels rood uit met afentoe een vuile kwast in de blauw groene tinten, het voelt alsof ik niks anders kan. En niet te vergeten het poetsen.
Wolfs brengt me dichterbij mijn interessegebied: het figuratieve in relatie tot het abstracte en het filosofische met als thema vergankelijkheid, het leven, ouderdom, slijtage, emotie uitbeelden door het weglaten van details in het figuratieve wat leidt tot vervorming en uiteindelijk naar abstractie.
Bij het drinken van Flying Dog Raging Bitch 8.3%, blijft mij het beeld bij van "Untitled (Woman, 1935 - 1938)" van Pollock, wat tot veel hilariteit leidde bij de Ierse bardame Elaine van "In de Wildeman". Omringd door een lugubere groep kaalhoofdige figuren die uit het donker opdoemen hurkt zij - de vrouw uit het schilderij van Pollock - met gespreide benen in het midden. Mijn luis in de pels Pollock, blijft me kwellen of ik mijn probleemstelling juist heb gekozen.
Deze middag heeft me veel te denken gegeven. En of ik mijn oorspronkelijke probleemstelling moet loslaten en mijn interessegebied tot mijn nieuwe probleemstelling moet bombarderen...de tijd zal het leren.
Ik vind dat ik NU moet starten met het verkennen van kleur via de kleurtheorieën van Johannes Itten en mijn uitgangspunt het schilderij "Bedspring" van Rosenquist. In de trein terug naar Almere luister ik, met een lach van herkenning, naar "The Boys are back in Town" van Thin Lizzy.
Proost!!!
5 November 2009
Experiment #001 - Mijn schoen. Mijn eerste poging om de kleurenleer van Itten toe te passen. Een onderzoek naar warm-koudcontrast. Voor de achtergond en de schoen heb ik Mangaanblauw phtalo, Oxydzwart en Titaanwit gebruikt.
Doordat mijn schoen grijsblauwe tinten bevat, heb ik de achtergond in wat lichterblauwgrijze tinten opgezet om mijn schoen een warmere uitstraling te geven.
Om een oordeel te kunnen geven over dit contrast uit de kleurenleer, zou ik eigenlijk dezelfde schoen moeten schilderen tegen een warme achtergrond (oranje/bruin/rood). Dit kleurexperiment ga ik voortzetten met de uitsnedes van vrouwengezichten, die ik uit kranten en tijdschriften heb verzameld. Hiervoor ga ik een reeks doeken van hetzelfde formaat (niet al te groot) aanschaffen.
7 November 2009
De derde zaterdagbijeenkomst voor de voortgangsbespreking. Pollock blijft me kwellen. Ik heb nog geen duidelijke vorm kunnen vinden voor mijn onderzoek naar kleur(perspectief); wat me een heel seizoen ook kan boeien. De vlakjes met kleur uit het boekje van Itten, passen niet bij mij. Ik wil plezier in het schilderen hebben en dat vind ik niet terug in het droog herkauwen van de kleurtheorie van Itten.
Ik heb het advies gekregen om het hele seizoen op één doek te schilderen; laag over laag. Om zo tot inspiratie te komen.
12 November 2009
Experiment #002 - Naaktmodel Sonja. Op een doek van 100 x 120 cm ben ik begonnen met het schilderen van de eerste laag. Dit doek heeft in mijn werkkamer kunnen rijpen; door stof, zweet en sigarenrook op sommige plekken vergeeld.
Ik heb me lekker met kwast en verf uit kunnen leven en voelde me bevrijd uit de kuil waarin ik was gevallen - het blindstaren op de vorm waarin ik mijn kleuronderzoek zou gaan gieten.
De achtergond heb ik met Mangaanblauw phtalo transparant - met veel water - geschilderd. De stoel is met Naftolrood donker en Karmijn transparant - met iets minder water opgezet. Vervolgens heb ik met een doekje gewreven op de natte achtergrond en stoel om een verweerdheid te suggereren. Voor het lichaam heb ik Karmijn, Gele oker, Titaanwit, Engelsrood en Oxydzwart gebruikt.
15 November 2009
Uit een monografie over
Magritte kom ik een afbeelding tegen van
"Geschilderd object: oog". Margritte heeft drie kleine ronde schilderijtjes met deze titel gemaakt; elk met de voorstelling van een vrouwenoog, een bruin, een blauw en een groen. Ze waren ingepast in een constructie die bedoeld was om op een tafel te staan.
Erg grappig en sluit voor mij aan bij mijn kleurenonderzoek;
kleurenleer toepassen op uitsnedes van vrouwengezichten. Ik ga het experiment schilderen laag-op-laag op een groot doek afwisselen met mijn onderzoek naar kleur.
Hier alvast een schets van mijn versie van het oog. De uitsnede van dit vrouwengezicht bestaat uit 2 ogen en een neus die door een spleet / scheur de ruimte in kijken.
19 November 2009
Experiment #002 - Naaktmodel Sonja. Voor de tweede modelsessie van Sonja lag de nadruk op het weergeven van de restvorm met als leidraad het Wijvenboek (Weiberbuch) van Kurt Löb. Niet alleen het onderwerp is belangrijk; ook de restvorm. De existentie van het onderwerp wordt mede bepaald door de restvorm.
Ik vond dat de rode stoel - die ik vorige week had geschilderd - te prominent aanwezig was, waardoor het gedeelte links van de stoel geen deel uitmaakte van de compositie. Ik heb het linkergedeelte van een donkerder toon voorzien; waardoor de stoel minder de nadruk kreeg in mijn compositie. Maar geslaagd in het onderzoek van de restvorm ben ik niet.
Bij de vraag wat te doen met de restvorm kom ik terug op mijn eerdere schets - van 15 november - van een uitsnede van een vrouwengezicht. Naar aanleiding van het schilderij van Magritte wilde ik een spleet / scheur als restvorm gebruiken om de suggestie te wekken van voyarisme. Echter vind ik na deze lesavond, dat de compositie van Magritte - een vierkant doek met een cirkel als restvorm - sterker overkomt dan mijn opzet en ga ik in mijn serie uitsnedes van vrouwengezichten de compositie van Magritte gebruiken voor mijn onderzoek naar kleur en vorm.
21 November 2009
Voorafgaand aan mijn contemplatiemiddag in "In de Wildeman" heb ik in de boekenwinkel De Slegte wat rondgesnuffeld tussen rekken met tweedehands boeken. Was benieuwd of het Wijvenboek van Löb tussen al die mufruikende boeken op mij lag te wachten om gekocht te worden. Nog één exemplaar helemaal onderaan; kon ik toch echt niet laten liggen.
Met het prachtige herfstweer heb ik buiten op een muurbankje bij "In de Wildeman" zitten genieten van mijn favoriete Duitse bier "Schenkerla Rauchbier Urbock" en van het Wijvenboek. Op de kaft van het Wijvenboek staat een afbeelding van "De Spin" dat me te denken geeft. Deze tekening bevat nauwelijks tot geen details; enkel grote vlakken wit, grijs, zwart en wat lijnen. Met name de grote vlakken en weinig details wil ik gaan gebruiken voor het grote doek waar ik de afgelopen 2 weken het model Sonja op heb geschilderd. Snapshots van (winkelende) mensen (in een stad) wil ik als uitgangspunt nemen. Deze foto's ga ik zodanig bewerken dat details verloren gaan en alleen grote vlakken te zien zijn.
26 November 2009
Experiment #003 - Figuratief Blauw-groen. Voor de tweede laag heb ik de kleuren Phtaloblauw, Briljantblauw, Sapgroen, Primairgeel, Karmijn, Gele oker en Titaanwit gebruikt.
Aanvankelijk wilde ik de linkerkant in groene tinten opzetten met als uitgangspunt de foto die tijdens de Bosche Bollen bijeenkomst door Rhaiza van de schildergroep op maandagavond genomen is.
Echter was ik niet tevreden over het
groen en heb vervolgens de foto waarop Sonja staat afgebeeld - naast mijn schilderij van haar als naaktmodel - gebruikt om het linkergedeelte over te schilderen in blauw-violette en olijfgroene tinten.
28 November 2009
Buiten koud en regen; probeerde ik wat te lezen in "In de Wildeman". Ik was niet verder gekomen dan vier pagina's en kon het niet laten om het gesprek van twee gezellige Welshmen, die wat aan het indrinken waren voor de rugbywedstrijd Wales - Australië, met twee Duitse aantrekkelijke dames te volgen. De oudste - een poëet en volkszanger - was bezig om aan de hand van schoenen het karakter en beroep van de dragers te raden. Ik heb hem de "shoe whisperer" genoemd en daar konden ze smakelijk om lachen. Ik had zin om het gezelschap te schetsen en ben met balpen en papier wat gaan krabbelen.
Voor mijn laatste biertje - het regende inmiddels niet meer - ben ik buiten op een muurbankje gaan zitten om een sigaartje te roken. Spreekt iemand mij aan, die ik niet direct herkende; Frank van de Kunstlinie, die mij liet kennismaken met het werk van een aantal striptekenaars waaronder Lorenzo Mattotti en Jacques Tardi. Ik laat hier wat werk van deze twee artiesten zien.
Lorenzo Mattotti: een
Italiaanse striptekenaar, grafisch artiest en illustrator. Mattotti is vooral geïnspireerd door schilders, muzikanten, schrijvers en filmregisseurs. Voor hem zou de relatie tussen tekst en beeld dezelfde moeten zijn als deze tussen tekst en muziek. In de stripwereld kreeg Mattotti de reputatie een meester van de kleuren te zijn.
Jacques Tardi: een Frans striptekenaar.
Tardi wordt, samen met Moebius, beschouwd als de grootste vernieuwer van het moderne Europese literaire beeldverhaal. Veel van zijn verhalen zijn detectives of verhalen over de Eerste Wereldoorlog. Zijn tekenstijl wordt gekenmerkt door een combinatie van klare lijn, sterk expressieve karikaturale personages tegen een zwaarmoedig, nostalgisch fotografisch-realistisch decor, waarbij hij echter opzettelijk diepte verwaarloost.
29 November 2009
Een start gemaakt met kleuroefeningen gebaseerd op de kleurtheorie van Itten en de vorm afgeleid van het "Geschilderd object: oog" (Margritte). Acht vierkante doekjes 30 x 30 cm heb ik zo egaal mogelijk voorgeschilderd met een achtergondkleur. Egaal omdat het mij puur gaat om het onderzoeken naar de invloed van kleuren op elkaar.
De volgende achtergrondkleuren ga ik gebruiken om te kijken hoe deze zich gedragen ten opzichte van het geschilderd oog in een gelaatskleurige cirkel:
- Rood - 50% Naftol rood licht en 50% Karmijn.
- Geel - 50% Azogeel donker en 50% Azogeel licht.
- Blauw - 50% Pruissisch blauw en 50% Briljantblauw.
- Oranje - 50% Naftol rood licht en 50% Azogeel licht.
- Paars - 50% Naftol rood licht en 50% Briljantblauw; werd groenbruinig en heb daarom een toefje Karmijn erbij gemengd.
- Groen - 50% Briljantblauw en 50% Azogeel donker.
- Grijs - 50% Oxydzwart, 50% Titaanwit met een toefje Karmijn geeft grijspaars.
- Zwart - Oxydzwart met Karmijn geeft zwart met een lichte zweem van paars.
3 December 2009
Experiment #003 - Figuratief Blauw-groen. Voor de derde laag heb ik twee standen van model Ronald gebruikt. Ook bij deze laag is de keuze blauwgroen. Ik heb transparant gewerkt. Met veel water, zodat de geschilderde laag daaronder - deels - er nog doorheen schijnt.
Mijn kleurenpalet voor de linkerkant bestaat uit Primaircyaan, Karmijn en Engelsrood; en de rechterkant uit Primaircyaan, Sapgroen en Gele oker.
5 December 2009
Experiment #004. Voor de cirkels van de 8 geprepareerde doekjes van 30 x 30 cm heb ik de kleuren Karmijn, Gele oker en Titaanwit gebruikt.
10 December 2009
Experiment #005 - Abstract Blauw-groen. In de experimenten #002 en #003 stond figuratief centraal. Voor de vierde laag ligt de nadruk op abstract. Het kleurenpalet is dezelfde als die van Experiment #003. De anatomische vormen worden losgelaten en ik heb meer gelet op kleur en beweging. Ik heb na het overschilderen van bepaalde onderdelen met een natte doek bepaalde delen weer terug gehaald.
De kunst is om nieuwe abstracte vormen onderdeel van de compositie te laten uitmaken. Is niet gemakkelijk, het zoeken van balans naar kleur en vorm; met lef herkenbare vormen wegschilderen, maar zodanig dat door de nieuwe lagen herinneringen uit de eerder aangebrachte lagen doorschijnen.
26 December 2009
De vierde zaterdagbijeenkomst van 12-12; het grote doek met "experiment #005" op de kop gezet en weer 90 graden terug gedraaid. Ik wilde de linkerkant nog lichter maken; hm is me niet gelukt.
Na het eten van balkenbrij op eerste kerstdag - meegebracht door mijn moeder uit Brabant - heb ik uit De Pers van 21-12 en de Sp!ts van 22-12, voor mij, intrigerende foto's van vrouwen uitgeknipt. Ik wil met name de gesluierde maagd Maria, de rode jurk en Kate Moss in mijn zoektocht naar kleur op het grote canvas verwerken. Ik ontleen aan deze afbeeldingen van drie naakte vrouwen en Kate Moss de titel van mijn schilderwerk op canvas 100 x 120 cm:
"De 3 Maagden en Kate Moss".
Ingrediënten (voor 4 personen): 2 kg schouderkarbonade, 2 kg mager spek, 1 kg lever, 1 kg boekweitmeel, laurierblad
ui, grof gemalen peper, knoflook en rommelkruid.
Bereidingswijze: het vlees met laurierblad, ui, grof gemalen peper en knoflook in ruim water 3 uur laten sudderen. Af laten koelen. Het vlees uit de pan halen en fijn maken door een vleesmolen. De bouillon weer aan de kook brengen. Daarna rommelkruid of balkenbrijkruid toevoegen. En dan het boekweitmeel er beetje, bij beetje bij doen en goed roeren zodat er geen klontjes ontstaan. Er zoveel meel bij doen totdat de lepel erin blijft staan. Daarna in de koelkast verder stijf laten worden en vervolgens in plakken snijden.
Etymologie: het woord balkenbrij is waarschijnlijk afgeleid van brij van gebalchte, dat wil zeggen de buikresten van een geslacht dier, zoals darmen en pens. 'Balk' en 'balg' is Oud-Nederlands voor 'buik'.
Rommelkruid: gemalen zoethoutwortel, suiker, nootmuskaat, anijs, kaneelkoppen, kruidnagel, peper, foelie, gemberpoeder en sandelhout te mengen. De verhoudingen zijn streekgebonden en afhankelijk van de eigen voorkeur én van waarvoor de kruiden gaan worden gebruikt. Een eenvoudige versie is: twee theelepels gemalen zwarte peper, een theelepel geraspte nootmuskaat, een halve theelepel kruidnagelpoeder, en een halve theelepel gestampt anijszaad. |
9 Januari 2010
Experiment #006 - De 3 Maagden en Kate Moss. Infiltratie van de 3 Maagden en Kate Moss;
abstractie maar nu even niet. Ik heb de linkerfiguur getransformeerd naar een gesluierde vrouw.
Het vergroten van het licht-donker-contrast in het groene linker gedeelte van het schilderij was me vorige keer niet gelukt. Transparant laag-over-laag schilderen resulteerde in dichtsmeren, waardoor de helderheid en transparantie verloren gingen. Ik heb daarom gekozen om met Primaircyaan, Karmijn en Engelsrood de sluier te schilderen voor mijn tweede poging het licht-donker-contrast aan de linkerkant te vergroten.
14 Januari 2010
Experiment #006 - De 3 Maagden en Kate Moss. De nadruk lag deze keer op het complementair contrast tussen de groene achtergrond en de rode sluier.
Verder heb ik heb meer samenhang tussen de figuren willen creëeren, door voor de achtergrond de kleuren Permanentgroen donker, Gele oker en Titaanwit te kiezen. Het rode gedeelte van de achtergrond van model Sonja heb ik hiermee geëlimineerd.
21 Januari 2010
Experiment #006 - De 3 Maagden en Kate Moss. De achtergrond is door mijn ingreep van vorige week saai geworden. Deze saaiheid heb ik willen doorbreken door de middelste figuur van een sluier te voorzien en deze sluier naar links achter de eerste figuur te laten doorlopen. Hiervoor heb ik de kleuren Permanentgroen donker, Gele oker, Azogeel donker en Sienna gebrand gebruikt.
De vorm van de middelste figuur heb ik willen wegdrukken door een rode jurk er overheen te schilderen. Ik vind het niet echt geslaagd. Deze nieuwe vorm irriteert me; past niet bij het geheel. De kleuren die ik hier heb gebruikt zijn Karmijn, Naftalrood licht, Gele oker en Sienna gebrand.
Volgende week wil ik met een natte doek de vorm van de jurk weghalen. De gebruikte kleuren van deze jurk wil ik gaan gebruiken in de middelste figuur. In welke vorm? Daar ben ik nog niet uit.
28 en 30 Januari 2010
Experiment #006 - De 3 Maagden en Kate Moss. Verder gegaan met hetzelfe kleurenpalet als vorige week donderdag. Zaterdag heb ik het boekje over de Kleurenleer van Johannes Itten weer opengeslagen. Blijkbaar ben ik er nu aan toe; had het uit verveling drie maanden laten verstoffen. En ik moet toegeven, dat ik geboeid heb zitten lezen. Hieronder alvast wat interessante dingen, die me zijn opgevallen:
Kleur-tegen-kleurcontrast
- Wit-zwart vertoont het sterkst licht-donkercontrast; de primaire kleuren geven de sterkste uitdrukking van het kleur-tegen-kleurcontrast.
- Wit verzwakt de stralingskracht van de kleuren en maakt ze donkerder.
- Zwart verhoogt de stralingskracht en doet de kleuren helderder schijnen.
- Een kleur als hoofdkleur laten domineren verhoogd het expressieve karakter.
Licht-donkercontrast
- Neutraal grijs is een karakterloze niet-kleur, die zich gemakkelijk laat beïnvloeden door toon- en kleurcontrasten.
- Grijs kan door elke, willekeurige kleur uit zijn niet-kleurtoestand simultaan worden gewijzigd tot een complementaire kleurwerking.
- Grijs kan uit wit en zwart of uit geel, rood, blauw en wit, of uit elk complementair kleurenpaar gemengd worden.
- Zwart-grijs kan door menging van de primaire kleuren ontstaan.
- Koude kleuren werken doorzichtig, luchtig en worden meestal te licht toegepast, terwijl de warme kleurtonen dikwijls door hun ondoorzichtigheid te donker gekozen worden.
- Gelijke helderheid of donkerte maakt kleuren verwant. Kleuren worden door gelijke toonwaarden aan elkaar gebonden.
- Moet in een kleurencompositie een grijs als schilderkunstig-kleurige component worden gebruikt, dan moeten de grijstoon en de kleurtoon dezelfde licht-donkerwaarde hebben. De impressionisten zochten deze schilderkunstig-kleurige werking van de grijstonen.
Koud-warmcontrast
- Geel-violet geeft het sterkste licht-donkercontrast.
- Oranjerood is de warmste en blauwgroen de koudste kleur.
- De kleuren geel, oranjegeel, oranje, oranjerood, rood en violetrood zijn warme kleuren en geelgroen, groen, blauwgroen, blauw, violetblauw en violet zijn koude kleuren.
- Karakter van de koude en warme kleuren: koud-warm, schaduwrijk-zonnig, doorzichtig-ondoorzichtig, rustgevend-opwindend, dun-dicht, ijl-stoffelijk, ver-dichtbij, licht-zwaar en vochtig-droog.
- De impressionisten zagen hoe het koude, doorzichtige blauw van de hemel en de atmosfeer overal als schaduwkleur contrasteerde met de warme tonen van het zonlicht.
Complementair contrast
- Twee complementaire kleuren versterken elkaar, wanneer ze naast elkaar staan en vernietigen elkaar als ze gemengd worden tot grijs.
- Complementair kleurenpaar Geel-violet geeft een sterk licht-donkercontrast.
- Complementair kleurenpaar oranje-rood-blauwgroen toont het grootste koud-warmcontrast.
- Complementair kleurenpaar rood-groen zijn even helder en hun lichtwaarden zjn even groot.
|
4 Februari 2010
In twee reguliere lessen werken de cursisten aan een raster als middel om te komen tot abstracte motieven;
Alemproviest. De vorm van het raster is door toeval ontstaan door van een stuk schetspapier van 20 x 20 cm een prop te maken.
Het patroon van onregelmatige vormen is met een potlood geaccentueerd en vervolgens overgebracht op een stuk karton van 70 x 70 cm. De lijnen zijn met Oost-Indische inkt aangebracht. Met een set van twee complementaire kleuren zijn de vlakken ingekleurd.
Door beide kleuren met elkaar te mengen onstaat een palet van tussenkleuren die het kleurgevoel zal versterken. Voor mijn onderzoek naar kleurperspectief doe ik mee aan
Alemproviest.
6 Februari 2010
Experiment #006 - De 3 Maagden en Kate Moss. Kruis van het houten frame proberen weg te werken. Daar moet ik de komende week nog mee aan de slag.
Wil mijn schilderwerk een mystieke uitstraling - geschilderde Madonna's uit de middeleeuwen - krijgen, zal ik de gezichten van de gesluierde vrouwen op dezelfde wijze - losse penseelstreek - moeten schilderen, zoals ik dat bij de rest van het schilderij heb gedaan. Nu heb ik teveel de ogen en monden willen benadrukken, waardoor de losse penseelstreek verloren is gegaan. En de gezichten van deze twee vrouwen zullen dezelfde tinten moeten hebben als hun lichaam. Het gezicht van de tweede vrouw zal ik in dezelfde tint schilderen als het rechtergedeelte van haar lichaam.
7 Februari 2010
Ik ben uit nieuwsgierigheid het internet gaan afstruinen met de titel van mijn schilderij
"De 3 Maagden en Kate Moss" als zoekterm en ben per toeval op het artikel
"De legende van de drie maagden" gestuit:
De legende van de drie maagden
Op het einde van de 7
e eeuw besloten drie maagden in Hakendover - een dorp in de Belgische provincie Vlaams-Brabant en een deelgemeente van de stad Tienen - een kerk te bouwen voor de Heilige Zaligmaker. De bouwwerken gingen van start, maar telkens werd 's nachts afgebroken wat er de dag voordien door de arbeiders was gemetseld. Ten einde raad vroegen de maagden raad aan God.
In hartje winter kwam een engel langs die hen leidde naar de plek waar God zijn kerk wilde bouwen. Ondanks de winter en de sneeuw stond de plaats in volle bloei. In een boom (spikdoorn, hagedoorn, meidoorn...) zat een vogel met een brief van God in zijn bek: "Op deze plaats wil ik mijn kerk bouwen." De Drie Maagden wierven twaalf arbeiders aan, Christus zou de dertiende zijn. Slechts twaalf haalden hun loonzakje op, maar op de bouwwerf was steeds een dertiende arbeider aanwezig.
Toen de kerk klaar was, wilden bisschoppen de kerk wijden ondanks het feit dat ze reeds door de "Goddelijke Zaligmaker" zelf gewijd was. Ze werden bestraft voor hun ongeloof: een werd verlamd, de andere blind. Zij kregen berouw en hun gezondheid werd hersteld.
Deze middeleeuwse legende heeft een Keltische of Germaanse oorsprong. Ze bevat duidelijk voor-christelijke elementen. Vooral de cultus van de Drie Maagden of de Drie Gezusters is een motief dat in de streek veelvuldig opduikt. Misschien moet het worden gezien als een kerstening van de drie Keltische godinnen die de "toegang" naar de andere wereld langs een bron bewaakten. De bron, de boom en de gewijde aarde zijn Keltische-Germaanse symbolen.
11 Februari 2010
Vervolg op de les van 4 februari Alemproviest - Complementaire kleuren. Ik heb de foto van "Un Prophète" uit de filmrubriek van de Sp!ts van 4 februari over het ingekleurde raster geschetst met houtskool. Hierdoor wordt de foto opgedeeld in onregelmatige vormen, welke als basis dient voor het ontstaan van meerdere vormen.
Met deze vormen heb ik een nieuwe compositie samengesteld, die slechts een spoor van de oorsprong - de foto - laat zien en met eerder ontdekte kleuren uit de vorige les ontstaat een andere werkelijkheid.
14 Februari 2010
Simultaan kleurcontrast
- Simultaan contrast is een kleurervaring in ons oog bij een gegeven kleur altijd tegelijkertijd, simultaan, de complementaire kleur verlangt en hem zelfs oproept wanneer hij niet gegeven is.
- De simultane werking doet zich niet alleen voor tussen een grijs en een zuivere kleur, maar ook tussen zuivere kleuren die niet precies complementair zijn. Elk van de beide kleuren probeert de andere naar zijn complement te dringen, waardoor de kleuren in een wisselende vibratie verkeren.
- Simultaancontrasteffect kan worden verzwakt bij het toepassen van een licht-donkercontrast of met kleuren met onderling verschillende helderheidsgraad en kan worden versterkt met het kwantiteitscontrast.
- Voorbeeld: neem naast elkaar drie grijze vierkanten op in een oranje veld. Een grijs waar wat blauw is toegevoegd versterkt de simultaanwerking. Een neutraal grijs verandert simultaan. Grijs met wat oranje heft de simultaanwerking op.
Kwaliteitscontrast
- Kleurkwaliteit is de graad van zuiverheid of verzadiging van kleuren. Kwaliteitscontrast is de tegenstelling tussen verzadigde, heldere kleuren en doffe, vertroebele kleuren.
- Een zuivere kleur kan met wit gebroken worden, waardoor het kleurkarakter kouder wordt. Karmijnrood krijgt door menging van wit een blauwige waas. Geel wordt door wit iets kouder. Blauw blijft door bijmenging van wit het koude karakter behouden. Violet is zeer gevoelig voor wit: verzadigde donkerviolet heeft iets dreigends en met wit wodt het lila, lieflijk en vrolijk.
- Een kleur kan met wart gebroken worden. Geel verliest zijn stralende expressieve karakter en krijgt iets ziekelijks, gemeens, giftigs. Violet wordt door zwart versterkt in zijn duistere karakter. Karmijnrood neigt naar een klankkarakter van het violet. Blauw wordt verlamd. Zwart ontneemt het oorspronkelijke stralingskarakter van de kleuren.
- Een kleur wordt gebroken door bijmenging van grijs (wit en zwart).
- Vertroebeling van zuiver kleuren kan ook worden verkregen door bijmenging van de complementaire kleuren. De verschillende vertroebelde tonen gemaakt uit twee complementaire kleuren geven opgehelderd met wit eigenaardige kleurmengtonen.
Kwantiteitscontrast
- Kwantiteitscontrast heeft betrekking op de verhouding in grootte van twee of meer kleurvlakken: tegenstelling veel en weinig of groot en klein.
- Bepalende factoren op de werkingskracht van een kleur: zijn stralingskracht (lichtwaarden) en de grootte van het kleurvlak.
- Goethes lichtwaarden: geel (9) : oranje (8) : rood (6) : violet (3) : blauw (4): groen (6)
- Vertaling van Goethes lichtwaarden naar harmonische vlakgrootten: geel (3) : oranje (4) : rood (6) : violet (9) : blauw (8): groen (6)
- Expressieve werking onstaat als in een kleurencompositie andere mengverhoudingen dan de harmonische worden toegepast. Bijvoorbeeld wanneer één kleur domineert.
- Kwantiteitscontrast verlangt net als het simultaan kleurcontrast een harmonische kleurwerking in het oog. Bij kwantiteitscontrast lijkt de in minderheid gedrongen kleur stralender te worden. Het kwantiteitscontrast kan alle contrasten in hun werking verhevigen.
|
18 Februari 2010
De afdruk van het kruis van het houten frame in Experiment #006 - De 3 Maagden en Kate Moss aangepakt en is nu minder prominent aanwezig.
Een maand geleden heeft mijn schilderleraar - George Geutjes - me er opgewezen dat de gehanteerde penseelstreek en tinten in de gezichten en de lichamen niet gelijk zijn; het schilderij mist daardoor eenheid. Ik heb moeite om dat te zien. In het gezicht van de tweede figuur is het voor
mij duidelijker, maar ik zie het zelf niet in het gezicht van de eerste figuur. Totdat George me wees me op de wenkbrouwen van de eerste figuur. Nu pas zie ik het en erger ik me aan de dikke, strakke strepen, die ik tijdens de eerste lagen schilderen heb aangebracht. Kortom die gezichten hebben nog extra aandacht nodig.
George heeft me geadiviseerd te kijken naar het portret van Koningin Beatrix geschilderd door Herman Gordijn; het gezicht en de rest van het schilderij is op dezelfde wijze geschilderd.
27 Februari 2010 - Groninger Museum "Duits Expressionisme 1905 - 1913"
Het Groninger Museum presenteert werken uit de collectie van het Brücke-Museum in Berlijn. Ik ben deze zaterdag met enkele Kunstlinie-cursisten en de leraar naar deze tentoonstelling geweest. Ik vind de complementaire kleurcontrasten - in verband met mijn onderzoek naar kleur - in het kleurgebruik van met name Erich Heckel en Emil Nolde interessant.
Die Brücke, een kunstenaarsgroep is in 1905 in Dresden opgericht door vier studenten van de Technische Hogeschool: Ernst Ludwig Kirchner, Fritz Bleyl, Erich Heckel en Karl Schmidt. De groep is in 1913 opgeheven. In de jaren dertig van de 20
e verklaarden de machthebbers van het Derde Rijk het Duits Expressionisme tot "Entartete" kunst.
De naam Brücke is een metafoor voor een brug als overgang van een oude naar een nieuwe kunst en is hoogstwaarschijnlijk afgeleid van de filosofische roman
"Also sprach Zarathustra" van Friedrich Nietzsche.
Het ging de kunstenaars niet zozeer om een natuurgetrouwe weergave van de werkelijkheid, maar om de uitdrukking van het gevoel. De snelle, hoekige schetsmatige vormen en de expressieve kleuren in vaak contrasterende kleurcombinaties, zijn kenmerkend voor het Brücke expressionisme. Tot de onderwerpen behoorden onder andere het naakt, stadsgezichten, landschappen en de wereld van het variété.
Aanvankelijk werd de kunst van de Brücke voornamelijk gekenmerkt door stijlinvloeden van het impressionisme, Jugendstil, japonisme en symbolisme en vertoont gelijke expressieve stijlkenmerken van de Franse fauvisten.
11 Maart 2010
Het thema van dit jaar bij de Kunstlinie is "licht".
George, mijn schilderleraar, heeft aan mij gevraagd om van de cursisten op de maandag-, woensdag- en donderdagavond portretfoto's te maken. Een overbelicht en een onderbelicht exemplaar dienen als uitgangspunt voor het jaarthema.
13 Maart 2010
Tijdens mijn treinreis naar Eindhoven - de lichtstad waar ik als student tien jaar heb gewoond - voor een weerzien met een oud studiegenoot, heb ik het boekje van Johannes Itten over de kleurenleer
eindelijk - na maanden zuchten, steunen en Pfffffffffff - uitgelezen. Het was een moeizame - niet altijd even toegankelijk - edoch leerzame studiereis door de kleurtheorieën van Johannes Itten. In het begin was ik te theoretisch bezig en had ik totaal geen idee hoe ik de uitvoering van mijn probleemstelling in een praktische vorm kon gieten.
Op advies van George - mijn schilderleraar - ben ik de afgelopen klas-op-stand-periode laag-over-laag op één groot doek gaan schilderen. George zei tegen mij: "Schilderen is plezier maken in kleur!! En hapje je voor hapje het probleem aanpakken, doorgronden en oplossen. Niet te veel in eens!!!".
Ik heb hierdoor het boekje Kleurenleer tijdelijk terzijde gelegd en heb genoten en veel geleerd - onder andere wat betreft over compositie, kleurperspectief, licht-donkercontrast en complementair contrast - van het doorwerken op één doek. Wat mij uit de kleurenleer van Itten vooral is bijgebleven is de materie over de zeven kleurcontrasten.
Voor mezelf zie ik een vervolg op deze leerzame kunstreis - gestart met de confrontatie met de felle kleuren en monumentale werken van James Rosenquist en de procesmatige, spontane en expressieve drippings van Jackson Pollock - zit ik nu te denken aan de werken van Erich Heckel en Emil Nolde uit Die Brücke en het gebruik van complementair kleurcontrast uit de opdracht "Alemproviest".
Vorm en kleur
- Kleur- en vormexpressie moeten elkaar wederkerig ondersteunen. Bij de drie primaire kleuren rood, geel en blauw horen achtereenvolgens vierkant, driehoek en cirkel.
Ruimtelijke werking van kleur
- Lichte tonen worden op zwarte achtergrond naar voren gedrongen en donkere tonen worden op een witte achtergond naar voren gedrongen.
- Warme kleuren naar voren en koude kleuren naar achteren.
Impressieve kleurenleer
- Licht verwekt niet alleen de kleurigheid van het object maar ook de plastische lichamelijkheid. Tenminste drie verschillende toonwaarden nodig: lichttoon, middeltoon en schaduwtoon.
In de middeltoon komen de lokaalkleuren van het lichaam het sterkst tot uiting en zijn de details van de oppervlaktestructuur het duidelijkst zichtbaar. In de lichtkleur is de objectkleur opgehelderd en in de schaduwtoon is ze vertroebeld en verdonkerd.
- Objectkleur, belichtingskleur, licht- en schaduwkleur en reflexkleur bepalen de impressieve kleurenstudie.
- De kleurige schaduw: Blauwe schaduwkleur van de bomen door oranjekleurig licht van de ondergaande zon bij een blauwe hemel.
Expressieve kleurenleer
- Goethe sprak van "sinnlich-sittliche" (zintuigelijk-psychische) werking van kleuren.
- Een industrieel nodigde een gezelschap dames en heren uit voor een souper. De gasten werden ontvangen door de heerlijke geuren, die uit de keuken kwamen en allen verheugden zich op de smulpartij. Toen het vrolijke gezelschap aan de tafel vol heerlijke toebereide spijzen plaats hadden genomen, deed de gastheer rood licht aan. Het vlees op de borden kreeg een mooie rode kleur en zag er heel fris uit, maar de spinazie leek zwart en de aardappelen helderrood. Iedereen was verbaasd, maar meteen veranderde het rode licht in blauw en het vlees zag eruit alsof het bedorven was, de aardappelen alsof ze rot waren. De gasten verloren alle eetlust. Toen daarna geel licht werd ingeschakeld, de rode wijn eruit zag als donkere olie en de gasten elkaar als gele halfdoden zagen, stonden enige overgevoelige dames op en verlieten snel de eetkamer. Niemand kon eten, hoewel alle aanwezigen wisten dat slechts verandering van de belichtingskleur deze merkwaardige gevoelens opriep. De gastheer deed lachend het witte licht aan en spoedig was de vrolijkheid rond de tafel weergekeerd.
|
Tot slot Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci, die bekend staat om zijn vele regels in zijn traktaat over de schilderkunst, heeft ooit eens gezegd: "Indien Gij U bij het scheppend werk door de regels zoudt laten leiden dan zoudt Gij nooit iets tot stand brengen en in Uw werkstukken slechts verwarring aanrichten."
Deze anekdote over Da Vinci herinnert me aan mijn eigen strijd aan het begin van de klas-op-stand-periode.
29 April 2010
Licht - Overbelicht en Licht - Onderbelicht als dubbelportret voor het themaproject "Licht":
- Onderbelicht - Probeer het portret in kaarslicht te vangen in kleur en toon.
- Overbelicht - Probeer bij dit portret een kleurrijk expressief geschilderde versie van jezelf weer te geven.
22 Mei 2010, LANDSCHAP buitenSTUDIES, Stadslandgoed de Kemphaan
Zaterdag 22 Mei 2010 buitenstudies naar het LANDSCHAP bij Stadslandgoed de Kemphaan in Almere en donderdag 27 Mei 2010 een eigen landschap samengesteld.
29 Mei 2010, Open dag Kunstlinie, Wilka heeft talent
Tijdens de Open Dag van de Kunstlinie op 29 Mei heeft koe Wilka model gestaan op de Esplanade. Met de koe op het plein is een oude wens van docent George Geutjes in vervulling gegaan. Hij heeft dit idee tijdens zijn lange loopbaan bij de Kunstlinie meerdere malen geopperd.
17 en 24 Juni 2010, Verlengde cursus, Lyrisch - kleurrijk - Landschap
Beelden en herinneringen aan het expressieve model Sonja terughalen en visualiseren. Korte flarden van beelden, teksten in kleur en verschillende technieken dienen als ingredienten voor een LYRISCH - kleurrijk - LANDSCHAP. Hierbij inspirerend het werk van
Kees van Bohemen.
Eerste les ben ik begonnen op een bestaand schilderij van model Sonja uit 2000. Ik heb de schetsen van Draaiend Model met gewassen inkt uit 2006 gebruikt. Ik heb te veel gepoetst, waardoor de helderheid van de kleuren minder is geworden.
17 Juli 2010, BBQ Houtskoolschets van "De legende van de 3 maagden"
Kom ik thuis na een bevlogen leesmiddag in "In de Wildeman"; heeft de Zomersinterklaas van 1-, 2- of 3-hoog zijn zak met bbq-houtskool voor mijn huisdeur leeggestrooid. Ik heb deze daad van onzorgvuldigheid beantwoord door met de houtskoolresten een schets van "De legende van de 3 maagden" achter te laten.
Zelfportret
Dada
Naaktmodel
Portret
Abstract
Stilleven
Jeugd
1998 - 2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2009 - 2010
2010 - 2011
2011 - 2012
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
Mercurius A'dam
2007
2008
2009
2010
2011
